Kleur als boodschapper

Émile Bernard en de betekenis van kleur in zijn werk, bij OOK

 

Kleur als boodschapper
Als we naar verhalende kunst kijken, vertelt de afbeelding meestal het verhaal. Maar dat kan ook heel anders. De Franse kunstenaar Émile Bernard (1868-1941) was schrijver, maar ook schilder. In beide disciplines wilde hij iets bijzonders vertellen. Dat deed hij met woorden, maar ook met kleur. Beide kregen van hem een symbolische lading. Op die manier kon je het onzegbare en onzichtbare uitbeelden. Dat is de kern van het Symbolisme waarin al het gewone iets bijzonders krijgt. Schilderen naar de waarneming is dan een kwestie van intuïtie en verbeeldingskracht.
Kleur speelde bij symbolistische kunstenaars als Paul Gauguin, Vincent van Gogh en Émile Bernard een sleutelrol.

Schilderen als Émile Bernard en de betekenis van kleur in zijn werk,  bij OOKÉmile Bernard wilde het verhaal van zijn gevoelens kwijt, zijn ideeën over de natuur, de liefde, het geloof. Kleuren boden hem de mogelijkheid om droomwerelden en religieuze landschappen te schilderen. Zijn zuster Madeleine, op wie hij stiekem verliefd was, was voor hem de verpersoonlijking van dat alles. Hij heeft haar dan ook vaak geschilderd. Zijn mensfiguren, stillevens en landschappen zijn bij hem geschilderde visioenen. Kleur spreekt daarin een mysterieuze maar verstaanbare taal. En het werkt. Als je naar zijn schilderijen kijkt, voel je iets van de diepere, lome en droomachtige betekenis die zijn kleuren oproepen.

Schilderen als Émile Bernard en de betekenis van kleur in zijn werk, bij OOK
Emile Bernard – Springtime, 1892

Wij zijn zo’n manier van schilderen over het algemeen niet gewend. Maar tijdens de vijfdelige lessencyclus Schilderen als Émile Bernard die Liesbeth Honders vanaf 10 september geeft, leren we toch een beetje op die manier schilderen.
Wat wil je met een kleur uitdrukken, wat wil je met de gekozen combinatie van kleuren oproepen? Een spannende Special die je even uit je vaste gewoontes haalt en een andere mogelijkheid van met kunst bezig zijn biedt.
Gedurende de eerste les geeft Eric Bos een lezing over Émile Bernard en zijn manier van werken.

Continue Reading

Hoe schilder je eigenlijk glas? Of fluweel?

Hoe schilder je eigenlijk glas? Of fluweel? Svetlana Tartakovska OOK
Svetlana Tartakovska, Jonge Bruid 100 x 70 cm, olie op masoniet

Hoe schilder je eigenlijk glas? Of fluweel?
(Eric Bos) Wie het nooit heeft gedaan, denkt dat het schilderen van glas, plastic of hout hondsmoeilijk is. Toch is het niet moeilijker dan alle andere facetten van het schilderen. Als je naar de gemiddelde schilderkunst van deze tijd kijkt, valt het wel op dat stofuitdrukking, zoals het onderdeel overtuigend schilderen van verschillende materialen wordt genoemd, voor een deel of helemaal veronachtzaamd wordt. Alleen bij schilders die het hyperrealisme aanhangen zien we doorgaans een verhevigde en bijna overtrokken manier van stofuitdrukking. Daar zijn hout, metaal en en andere glansstoffen weer zo perfect geschilderd dat het koud en onwerkelijk aandoet. Maar dat hoort bij het hyperrealisme. Vaak meer een virtuositeit dan een doorleefde weergave van de dingen.

De techniek van het schilderen van stofuitdrukking
Een ontspannen stofuitdrukking, zonder overdrijving geschilderd, is altijd een vast onderdeel van het klassieke schilderen geweest. Net zoals perspectief, proporties, kleur en compositie. Kijk maar naar de brokaten mantel in Het Joodse Bruidje van Rembrandt. Of de satijnen japon van ‘De Briefleester’ van Gerard Terborgh. Of de glazen of koperen bokalen en tinnen borden op de stillevens van de Hollandse Meesters. Het adembenemende daarvan wordt veroorzaakt door de natuurlijke uitstraling van de geschilderde stoffen. Bij het streven naar realisme worden veel andere belangrijke aspecten betrokken, zoals de lichtval, de atmosfeer, de weerkaatsingen van kleuren, de verhouding licht, donker en kleur. Naar de uitvergrote patatten van super realist Tjalf Sparnaay kunt je wel met open mond staan kijken, maar je kunt er niet leven, niet ademen. Het blijft afstandelijk. Bij Het Joodse Bruidje hebben we zin om aan te schuiven, de kleding van het paar aan te raken en ons als het ware te warmen aan de atmosfeer die Rembrandt via die stofuitdrukking met zoveel liefde heeft geschilderd. In de manier waarop hij juwelen en sieraden schilderde, en dat zijn er in zijn oeuvre nogal wat, gaf hij niet alleen het verschil tussen goud, zilver en edelstenen weer, maar veranderde hij de verf niet in bling-bling, maar in edelsmeedkunst die de wisselwerking van de huid waarop ze gedragen worden navoelbaar maakt. Over zulke stofuitdrukking hebben we het. En dan beseffen we inderdaad, dat veel schilders in deze tijd amper of niet over de vaardigheid van stofuitdrukking beschikken. We letten daar vaak niet eens meer op. Alsof we het niet belangrijk meer vinden of vergeten zijn dat realisme en figuratie in de kunst ook een vak is en dat vakmanschap beheersing van het métier verlangt. Maar vaker is dat een excuus om het gebrek aan kunde te verbergen.
Het leuke is dat OOK zowel zijn docenten Svetlana Tartakovska als Karla Miranda bereid heeft gevonden speciale aandacht te geven aan het leren schilderen van stofuitdrukking. Kijk naar de recente schilderijen van Svetlana en je weet wat we bedoelen.

Continue Reading

De klank van de rietfluit

 

de klank van de rietfluit - Paul Gauguin
Paul Gauguin, de kleine vallei, 1891

Tijdens de komende kunstbeschouwing ‘De klank van de rietfluit’ (woensdag 24 januari) neemt Eric Bos ons mee naar Tahiti waar de Franse schilder Paul Gauguin verwachtte een aards paradijs te vinden. Dat liep niet helemaal zoals hij had gedroomd. Na zijn logeerpartij bij Vincent van Gogh in Arles en zijn voortrekkersrol bij de groep Les Nabis in Pont-Aven stak hij de oceaan over om in Tahiti als een vrij en onbedorven mens en kunstenaar te kunnen leven. Het gevolg van dat alles is een schitterend en dromerig oeuvre waarin kleur een sleutelrol vervult.
Skagerrak 22-1 in Groningen. Aanvang 19.30 uur, inloop vanaf 19.00 uur. Entree: 17,50

Kijk hier voor het hele programma Kunstbeschouwing

Continue Reading