Waarom ‘Zonnekoningin’ van Carolien van Olphen zo goed is

Waarom 'Zonnekoningin' van Carolien van Olphen zo goed is
Carolien van Olphen Zonnekoningin 50 x 105 cm olieverf op paneel

Waarom ‘Zonnekoningin’ van Carolien van Olphen zo’n goed schilderij is
Op zichzelf sluit het schilderij ‘Zonnekoningin’ naadloos aan op de vele andere portretten van meisjes en jonge vrouwen die Carolien van Olphen (Rotterdam, 1971) schildert. Steeds opnieuw valt het rijke kleurenpalet op, vooral in de kleding die haar modellen dragen. Ook in ‘Zonnekoningin’, zien we een veelkleurige jurk, deels zichtbaar onder een bijna goudkleurige mantel. Maar wat direct in het oog springt is de gouden kroon op haar hoofd die naar boven toe uit elkaar spat in een fontein van klatergoud. Dat zorgt ervoor dat het doorgaans consequent volgehouden realisme in het werk van Carolien hier een metamorfose ondergaat en bijna metafysisch wordt. Een uitspatting, in alle opzichten.

Schilderachtig met een zichtbare kwaststreek
Daarbij wordt het realisme van Carolien nooit afstandelijke perfectie. Het blijft schilderachtig, met een zichtbare kwaststreek, suggestief en warm. Met de juichende kroon op het hoofd breekt ze even helemaal met het realisme. Op deze manier is een gewoon meisjesportret ineens een verhaal
geworden, een beeld uit een vertelling die we zelf mogen bedenken. Een verschijning uit een sprookje. Haar kroon is een ononderbroken fontein van gouden zonlicht, als vuurwerk dat nog lange tijd blijft spetteren en vonken.

Zonnekoningin op Cover Spaans Kunsttijdschrift
Wie een kroon draagt is, ongeacht afkomst, vanzelf koning of koningin geworden. De onzekerheid in haar houding, bijna gelatenheid alsof ze het allemaal een beetje ondergaat, verleent de voorstelling een subtiele spanning. Haar gezichtsuitdrukking verraadt een ontluikende soevereiniteit. De koningsmantel is weliswaar van eenvoudige komaf, als een herdersmantel, maar ze onthult tegelijkertijd de rijkdom van haar vorstelijke jurk eronder. Bescheiden, verlegen bijna, maar doelgericht. Al die ambivalenties en onzekerheden, ze passen bij haar leeftijd. Het scheef houden van haar hoofd verraadt de groeiende bewustwording van haar nieuwe status. Het zijn al die subtiele elementen in ‘Zonnekoningin’ die de bijzondere kwaliteit ervan bepalen. Waarbij de uitbarsting van zonlicht in de hoedanigheid van een kroon het schilderij boven het andere werk van Carolien uittilt. Dat ‘Zonnekoningin’ nu de cover van het Spaanse, internationale tijdschrift The Guide Artists no. 40 siert, is dan ook een mooie bevestiging van de bijzondere kwaliteit ervan.


Carolien van Olphen: ‘Zonnekoningin’ (2020) olieverf en slagmetaal op paneel (50x105cm)

Continue Reading

Svetlana’s sneeuwklokjes

Svetlana's sneeuwklokjes
Svetlana Tartakovska Sneeuwklokjes

Svetlana’s sneeuwklokjes
Het nieuwste schilderij van Svetlana Tartakovska gaat niet over portretten of modellen, maar is een stilleven met sneeuwklokjes. Een meesterwerkje van sfeer, kleur en stofuitdrukking. Ze plaatste het op 2 februari op haar facebook tijdlijn. Op dezelfde dag bevatte de tekst op onze tuinkalender een mededeling over sneeuwklokjes. In katholieke kerken bestond lang geleden de gewoonte om op 2 februari de beeltenis van Maria tijdelijk te verwijderen en daarvoor in de plaats sneeuwklokjes te strooien. Het ritueel van sneeuwklokjes strooien op een heilige plek stamt al uit het préchristelijke ploeg- en zaaifeest.

En wist je dat sneeuwklokjes, eenmaal geplukt en in een vaasje gezet, de hele kamer met geur kunnen vullen? Buiten in de tuin ruik je daar helemaal niks van omdat er zelfs geen vleugje geur vrijkomt bij lage temperaturen.

Continue Reading

Schilderen als rouwproces

Schilderen als rouwproces 
'In Rouw' van Svetlana Tartakovska

‘In rouw’, heet dit portret dat Svetlana Tartakovska eind 2019 maakte. Op een stemmig rode ondergrond ligt een jonge vrouw in het zwart gekleed. Haar prachtig lange haar is ter weerszijden gedrapeerd. De titel lijkt erop te wijzen dat ze is overleden. We kennen het model, het is ‘Het zieke meisje’ dat is verworven door het MEAM in Barcelona.
De rouw betreft de rouw die Svetlana voelde nadat ze ‘haar kind’, Het zieke meisje, in Spaanse handen had overgedragen. Belangrijke schilderijen waar je als kunstenaar je ziel en zaligheid in hebt gestopt, voelen alsof het je kinderen zijn. Vooral als ze van je worden ‘afgenomen,’ door verkoop of op een andere manier. Alsof een deel van jezelf verloren is gegaan. Ze wordt goed verzorgd daar in Barcelona, waar dagelijks honderden mensen door de zalen van het MEAM schuifelen en vol bewondering naar het meisje, jouw meisje, kijken. Maar de kunstenaar is haar voorgoed kwijt.
Svetlana deed wat je het beste kunt doen in zo’n geval, het schilderij opnieuw schilderen. Het werd dit schilderij dat vrijwel evenveel kwaliteit bezit als de voorgangster. Het is duidelijk met dezelfde liefde geschilderd, misschien nog wel met meer intensiteit en zeker aangrijpender. En nu het om het zelfde model gaat dat voor beide schilderijen heeft geposeerd, komt het voor ons ook ineens veel dichterbij. Wij hebben haar immers gekend, van toen ze nog ziek was en ons met koortsige ogen hulpeloos aanstaarde.
Opnieuw een vrouwenportret vol gevoel en psychologie. En, dood of niet, Svetlana heeft haar weer een beetje terug.

Svetlana Tartakovska: ‘In rouw’ olieverf op masoniet (2019) (59x99cm)

Continue Reading

Waarom ‘Het zieke meisje’ zo goed is

Svetlana Tartakovska 'Het zieke meisje' 80x120 cm olie op paneel
Svetlana Tartakovska, het zieke meisje, 80×120 cm, olie op paneel

Waarom ‘Het zieke meisje’ zo goed is
(Eric Bos) – Het zieke meisje van Svetlana Tartakovska, dat niet alleen hoog eindigde op een recente Spaanse competitie figuratieve kunst uit de hele wereld en door het Museum voor Moderne Kunst in Barcelona sinds 6 december 2019 officieel werd aangekocht, is een enorme felicitatie waard. Het is ook een bewijs voor het vakmanschap van de internationale jury dat ze de hoge kwaliteit van dit schilderij hebben herkend, temidden van duizenden inzendingen. Als je ervoor staat, krijg je inderdaad niet anders dan een gevoel van bewondering en besef je eens te meer hoe goed en indringend kunst kan zijn als het door een meesterhand wordt geleid.

Maar wat maakt ‘Het zieke meisje’ zo bijzonder?
Het onderwerp spreekt ons natuurlijk sterk aan, een zieke jonge vrouw, krachteloos in de kussens die ons aanstaart met een blik van berusting, rekening houdend met de mogelijkheid dat ze misschien niet beter wordt. Het is ook duidelijk een ode aan enkele voorbeelden, natuurlijk aan ‘Het zieke kind’ van Edvard Munch uit 1927, maar vooral aan Christian Krohg met zijn ‘Ziek meisje’uit 1881 dat indertijd al als meesterwerk werd aangemerkt. Het zijn allemaal voorbeelden van Realisme, natuurlijk in de zin van ‘geschilderd alsof het echt is.’ ‘De werkelijkheid geïmiteerd.’ Bij zowel Krohg als Munch ging het om een stervend zusje, een besef dat deze schilderijen zo aangrijpend maakt, vooral omdat het Realisme meer is dan imitatie, maar een psychologisch portret van een voortijdig eindigend leven, gebroken in de knop, met de dood in de ogen, zou je kunnen zeggen. Ze drukken ons op het besef van onze eigen eindigheid, op hoe kwetsbaar een mens in wezen is.

Meesterstuk
In dat licht is het heel bijzonder dat Svetlana Tartakovska geen dodelijk ziek zusje nodig had, maar een gezond bloeiend model dat dankzij het empatische vermogen van de schilder een metamorfose onderging en volkomen overtuigend een ziek meisje vertolkt dat onze gevoelens en emoties aanspreekt. En tevens ons gevoel voor hoge kwaliteit. In dat opzicht is het een meesterstuk.
Daar komt nog iets bij. Met haar ‘Het zieke meisje’ verwijst Svetlana ook naar een andere schilder, de Russische realist Ilja Repin. Dat zit ‘m in de hoogwaardige technische opbouw van het schilderij, in de houding, de genuanceerde kleurstelling, de tederheid en liefde in kleur en schildertoets, in atmosfeer. Dat is allemaal wat de jury heeft gezien en met vakkundige blik en schilderkundige ervaring heeft herkend. Hoe opnieuw het wonder heeft plaatsgehad dat een groot talent slechts met olieverf op paneel een wereld weet te scheppen die ons hart verovert.

Continue Reading