Stilleven schilderen

Henk Helmantel Stilleven

Waarom het tekenen of schilderen van een stilleven zo belangrijk is
Veel mensen vinden stillevens maar saai, onbeduidend of ouderwets. Daarom beginnen ze daar maar niet aan. En toch… laten we daarom maar eens beginnen met iets wezenlijks in de kunst, zoals de overeenkomst tussen een stilleven, een landschap en een naakt. Voor de surrealisten bestond daar geen verschil tussen. Salvador Dali is daar een mooi voorbeeld van, Giorgio de Chirico eveneens.

Giorgio de Chirico

Als we naar zijn schilderijen kijken, blijken gebouwen samen een stilleven te vormen en stillevens lijken op een menselijk torso. Het Surrealisme ging ervan uit dat het in de wereld om dezelfde verschijningsvormen gaat en dat wij kunstmatig onderscheid maken tussen een golvend landschap in Toscane en een liggend naaktmodel of een gearrangeerde verzameling gebruiksvoorwerpen. Door dat onderscheid los te laten, ontstaat er niet alleen een grote mate van vrijheid in de kunst, maar zijn we ook meteen bij een basisprincipes doorgedrongen als het gaat om de weergave van de werkelijkheid. Cézanne deelde de natuur dan ook in mathematische vormen in, in rechthoeken, vierkanten, driehoeken, cirkels en kegels.

Leonardo da Vinci vond dat de aarde, het landschap, overeen kwam met het vrouwelijk lichaam. En overal worden vormen opgebouwd uit licht en donker. Dat is een eigenschap van alle dingen, landschap, stilleven, naakt, stadsgezicht. Leonardo da Vinci vond dat het landschap en het menselijk lichaam dezelfde verschijningsvormen zijn.

Giorgio de Chirico

Het Stilleven
Nou heeft niet iedereen meteen een liggend vrouwelijk naaktmodel bij de hand en naar Toscane afreizen is een beetje ingewikkeld, dus wijken we voor het gemak uit naar iets dat onmiddellijk voor het grijpen licht: het stilleven. Als we een stilleven opzetten, alle voorwerpen, potjes, vruchten, vis of bloemen op de juiste plaats bij elkaar zetten, bouwen we eigenlijk een landschap op. Bergen, dalen, plateau’s, rotsen, glooiingen, valleien. Dat veel mensen zo van een landschap als van Toscane houden, komt omdat die met zijn vloeiende lijnen en glooiende en opbollende vormen zo prachtig van verhouding is. De volmaaktheid ervan werkt als balsem voor onze gevoelige ziel. Het zijn dezelfde vloeiende lijnen en bollingen en rondingen als bij een mensenlichaam of een stilleven.

Pittura Metafysica
Stillevens zijn dus helemaal niet zo duf en vervelend als we misschien vaak denken. Het is in de kunstenaarspraktijk even spannend als een landschap of het vrouwenlichaam. Het stilleven heeft nog iets extra’s wat het landschap of een lichaam minder bezitten. Dat is ‘stil leven’, een hoedanigheid die te maken heeft met contemplatie, op introspectie, op een mate van melancholie, kortom op spiritualiteit. Het woord ‘stil’ zegt het al. Giorgio de Chirico noemde het spirituele in de dingen Pittura Metafysica omdat je met iets alledaags toch iets hogers kunt uitdrukken. Hij schilderde metafysische landschappen, stillevens en architectuur die geen dode dingen waren maar iets hogers vertegenwoordigden. De Italiaanse surrealisten, zoals De Chirico en Carlo Carrá gingen ervan uit dat ook dode dingen bezield zijn. Een vorm van animistisch denken.

Morandi  Naturaleza muerta  1948-1949

Ancora vita
Voor stilleven schilder Giorgio Morandi uit Bologna waren zijn stillevens met potjes, vaasjes en flesjes eigenlijk mensfiguren, complete families. Vol met levende herinneringen. Het Italiaans voor stilleven is weliswaar natura morta, maar kunstenaars als De Chirico noemden het ancora vita. Je zou kunnen zeggen, het leven zit in de klassieke geometrie der dingen verborgen. Een goed opgebouwd stilleven is als een levend landschap.

Kijk naar de stillevens van Henk Helmantel, kijk door zijn kommen, kannen en glaswerk heen om te ontdekken dat hij tevens een landschapsschilder is en zijn stillevens een lichaam vormen.

Anna Maria Vargiu Visstilleven 2018

Zou je graag zelf een keer een stilleven willen schilderen?
Anna Maria Vargiu geeft van 12 t/m 14 augustus de driedaagse Special ‘Het kleurrijke Stilleven’. Klik hier voor meer informatie.

Continue Reading

Schilderen met olieverf

img_7010-k

 

Een enthousiaste reactie van een deelnemer: ‘Dolgraag zou ik na afloop van de huidige inspirerende 5-delige lescyclus bij Liesbeth Honders de volgende 10 lessen “schilderen met olieverf” willen volgen.’

Vanaf 26 januari kun je beginnen met de cyclus van 5 lessen Schilderen met olieverf van Liesbeth Honders, donderdagmiddag van 13.00 – 15.30 uur. Als je weinig ervaring met olieverf schilderen hebt of denkt dat het te moeilijk voor je is, onthult Liesbeth je op een enthousiaste manier de geheimen van deze prachtige techniek.
Het is eenvoudiger dan je denkt. Nieuwsgierig of het wat voor je is?

Continue Reading

Schilderen met olieverf

trudi-1
Schilderen met olieverf – Liesbeth Honders, donderdagmiddag van 13.00 – 15.30 uur. 

Van een hoog niveau zijn de lessen schilderen met olieverf van Liesbeth Honders. Als je weinig ervaring met olieverf schilderen hebt of denkt dat het te moeilijk voor je is, onthult Liesbeth je op een enthousiaste manier de geheimen van deze prachtige techniek. Het is eenvoudiger dan je denkt. Nieuwsgierig of het wat voor je is?

Vanaf donderdag 13 oktober, 13, 27 oktober, 3, 10 en 17 november 2016. Er zijn nog een paar plaatsen beschikbaar. Wacht niet te lang met aanmelden.

Continue Reading

Tonaliteit

img_6951-vianne
voorschetsen
img_6952-vianne-k
Vianne de Vrieze

De tweede les vandaag ging over tonaliteit en het opzetten van een onderschildering in gebrande omber. Om te verdonkeren gebruikten de deelnemers blauw, om te verlichten wit. Om verschillen in toonwaarden goed te kunnen zien: kijk door je wimpers. Details en kleuren vervagen dan. De contrasten tussen licht en donker blijven over.

 

Continue Reading

Nieuwe lessen begonnen

IMG_6878 (3)
Ingespannen turen naar het onderwerp en met olieverf leren schilderen om het op het doek te krijgen.
IMG_6883
stilleven opgezet in grote vlakken

De eerste cyclus van vijf lessen ‘Schilderen met olieverf’ van Liesbeth Honders is vanochtend begonnen. De deelnemers kregen als opdracht een stilleven te schilderen om zo de eerste beginselen van het olieverfschilderen onder de knie te krijgen.
De middaguren waren bestemd voor de nieuwe 5-delige cyclus van de portrettekengroep van Milan Smidt. Vanavond begint ook het eerste spannende college kunstbeschouwing van Eric Bos, als eerste van een 7-delige cyclus over kunst van deze tijd.

Continue Reading